• Türkiye futbolunun istatistikleri
    07 Ekim 2019

    Baransel Ağca

    Dünyanın tartışmasız en popüler sporu futbol, ülkemizde de toplumun genelinin gündemini meşgul ediyor. Milyonlarla ifade edilen taraftar sayıları, milyonlarca avro kazanan ünlü oyuncular ve milyarları bulan kulüp borçları düşünüldüğünde, futbol Türkiye için önemli bir spor dalı gibi görünüyor. Peki gerçekten öyle mi?

    Türkiye’nin futbol sistemi var mı?

    Medyada kapladığı alan bir yana, futbolun Türkiye’de bir sistemin parçası olarak profesyonel bir spor haline getirildiği söylenemez. Genç nüfus oranı oldukça yüksek olan Türkiye’de, aktif futbol oynama yaşında olan milyonlarca genç, yeterli tesis ve teknik yönlendirme olmadığı için futbola yönelemiyor. Futbol endüstrisine verilen önem ve yapılan mali yatırıma karşılık, altyapı ve futbolcu gelişimine yeterli yatırımın yapılmadığı görülüyor. Türkiye’de 80 milyona yakın nüfus içerisinde lisanslı futbolcu sayısı 400 bin civarında. Yani Türkiye’de nüfusun yüzde 0,5’i lisanslı futbolculardan oluşuyor.

    Almanya ve Türkiye karşılaştırması

    Nüfus ve futbolun popülerliği düşünüldüğünde Türkiye ile benzer özellikler taşıyan Almanya’da ise durum oldukça farklı. 83 milyon nüfusa sahip ülkenin her bölgesinde futbola uygun altyapı tesisleri yer alırken, ülkede bulunan şirketler de hem en üst lig olan Bundesliga’ya hem de alt liglere sponsorluk anlaşmaları ile destek oluyor. Ülkedeki lisanslı futbolcu sayısı ise 2019 itibariyle 7 milyonu geçti. Bu açıdan bakıldığında Almanya nüfusunun yüzde 8,4’ü lisanslı futbolculardan oluşuyor. Bunun yanında 16 milyonluk Hollanda’da 1 milyonun üzerinde, 66 milyonluk Fransa’da ise 2 milyonun üzerinde lisanslı futbolcu bulunuyor.

    Almanya’da yaşayan lisanslı Türk futbolcu sayısı daha fazla

    Almanya’nın yoğun göç alan yapısı ve geçmişte Türkiye’den aldığı göçler düşünüldüğünde, ülkedeki Türk futbolcu sayısının fazla olması normal karşılanabilir. Ancak Almanya’daki toplam Türk kökenli futbolcu sayısı, Türkiye’deki futbolcu sayısından da fazla. 2018 verilerine göre Almanya’da 650 bin Türk kökenli futbolcunun lisansı var. Bu sayı Türkiye’deki toplam lisanslı futbolcu sayısından 250 bin daha fazla.

    Türkiye ligleri değersiz

    Futbolun sadece endüstrileşen boyutu ile ilgilenen Türkiye, aslında bu konuda da oldukça gerilerde. Altyapı ve tesis yetersizliği, lisanslı futbolcu sayısındaki düşüklük, ülke futbolunun kalitesini ve buna bağlı olarak da ülkedeki futbol endüstrisinin genişliğini belirliyor. Transfermarkt’ın 2019 yılı  verilerine göre, Türkiye’nin en üst ligi olan Turkcell Super Lig’in değeri 664 milyon avro. Almanya’nın en üst ligi olan Bundesliga ise 4.75 milyar avro değerinde. Türkiye’nin ikinci büyük ligi PTT 1. Lig 83 milyon avro iken, Almanya’nın ikinci büyük ligi Bundesliga 2’nin değeri 431 milyon avro. Almanya’daki üçüncü ligin değeri ise 153 milyon avro düzeyinde. Yani Almanya’nın üçüncü ligindeki mali genişlik Türkiye ikinci liginin mali genişliğinin neredeyse iki katı.

    Seyirci ortalaması düşük

    Ülke futbolunun en üst düzey ligi olan Süper Lig, stadyumdaki seyirci sayısı ortalamaları dikkate alındığında, Dünya liglerinin oldukça gerisinde yer aldı. Goal.com’un İstatistik portalı Statista‘dan paylaştığı verilere göre, 2013-2018 yılları arasında stadyuma en çok seyirci çeken lig 43.302 kişiyle Bundesliga oldu. Türkiye ise 13 bin 13 kişilik seyirci ortalamasıyla Almanya ikinci liginin bile gerisinde kaldı. Almanya’da ikinci lig olan Bundesliga 2’nin seyirci ortalaması ise 18 bin 814 olarak kaydedildi.

    Yayın gelirleri

    Üst liglerdeki futbol takımlarının en büyük gelir kalemini yayın gelirleri oluşturuyor. Türkiye’de 18 takımın oynayacağı 306 maçın yayın haklarının değeri 410 milyon dolar iken Bundesliga’nın 306 maçının yayın haklarının değeri 1 milyar 160 milyon avro düzeyinde. Bu alanda lider konumunda olan İngiltere Premier Ligi’nin yayın hakları ise 1 milyar 884 milyon avroya satıldı.

    Türkiye borçlanarak rekabet ediyor

    Kulüpler Birliği Vakfı Başkan Yardımcısı ve Kayserispor Kulübü Başkanı Erol Bedir, 2018 yılında yaptığı bir açıklamada, Türkiye’deki futbol anlayışının öz kaynaklardan beslenmediğini ve sürekli borç üzerinden ilerlediğini belirtmişti. Bedir, “Süper Lig ve 1. Lig’de mücadele eden takımlarımız bütçe imkanlarının çok üstünde paralar harcayarak, daha doğrusu borçlanarak rekabet etmeye çalışmakta ve ne zaman iflas edeceklerini beklemektedirler. Sadece Süper Lig takımlarının toplam borcu 10 milyar lira. Yine Süper Lig takımlarının yıllık gelirlerinin yaklaşık 3 milyar lira olduğunu düşünürsek tablonun vahameti ortaya çıkacaktır” ifadelerini kullanmıştı.

    Türkiye’deki toplam lisanslı sporcu sayısı 5 milyona yakın

    Türkiye Gençlik ve Spor Bakanlığı verilerine göre ülkemizdeki lisanslı sporcu sayısı 4 milyon 907 bin 955. Bu sayı tüm spor dallarını kapsıyor. Lisanslı sporcu toplamının 3 milyon 261 binin erkekler oluştururken, 1 milyon 646 binini kadın sporcular oluşturuyor. Bu sayılara bakıldığında, ülkemizdeki kadın sporcu sayısının da oldukça düşük olduğu görülüyor. Kadınlar, 60 spor dalının yalnızca 6’sında erkeklerden daha fazla sayıda lisansa sahip oldu. Binicilik, buz pateni, cimnastik, dans sporları, halk oyunları ve voleybol branşları, kadınların daha fazla lisansa sahip olduğu branşlar oldu.