• Suriye operasyonuna izin Trump’ın iç siyaset hamlesi mi?
    08 Ekim 2019

    Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon konuşmasının ardından Suriye üzerinden başlayan süreç, tüm dünyanın gündemi oldu. ABD Türkiye’nin yapacağı operasyon için bölgeyi boşaltacağını belirtirken, operasyonu onaylamadığının da altını çizdi. Pentagon ise Suriye hava sahasını Türkiye’ye kapattığını açıkladı. Peki ABD ne yapmaya çalışıyor? İki gündür devam eden sıcak gelişmeleri sizler için derledik.

    IŞİD mahkumları Türkiye’nin sorumluluğunda

    Beyaz Saray tarafından yapılan ve her şeyin başlangıcı olarak bilinen açıklamada, “Türkiye yakında ABD’nin katılmadığı ve destek vermediği bir askeri operasyon düzenleyecek. Bölgedeki IŞİD’li tutukluların sorumluluğu da Türkiye’ye aittir” ifadeleri kullanılmıştı. Bu açıklama, Türkiye’nin uzun süren pazarlıklar sonucunda, IŞİD’den arta kalan militanların sorumluluğunu üstlenme karşılığında Suriye’nin kuzeyindeki bazı hedeflere operasyon yapma hakkını elde ettiği şeklinde yorumlanmıştı.

    Kongre’den operasyona karşı adım

    Ancak ilerleyen saatlerde ABD’de Cumhuriyetçi Senatör Lindsay Graham’ın açıklamaları, Kongre’de başka bir eğilimin güçlendiğini ortaya çıkardı. Graham, “Suriye’den çekilme kararı tam bir saçmalık ve bilgece bir davranış değil. Bu karar ABD’nin yüksek çıkarlarını gözetmediği gibi teröre karşı verilen mücadeledeki sadık müttefiklerimizi de Türkiye’nin saldırılarına açık hale getiriyor” dedi.

    “Türkiye’nin NATO’dan çıkarılmasını isteriz”

    ABD askerinin Suriye’de kalması gerektiğini savunan Graham, Twitter’dan, “Demokrat Partili Senatör Chris Van Hollen ile şimdi Suriye’deki durum hakkında konuştum. Suriye’ye girmesi halinde Türkiye’ye iki parti olarak yaptırımlar getireceğiz ve IŞİD halifeliğinin yıkılmasında ABD’ye yardım eden Kürt güçlerine saldırmaları durumunda da Türkiye’nin NATO üyeliğinin askıya alınması çağrısı yapacağız” paylaşımını yaptı. Demokrat kanattan ise aksi yönde bir çağrı ya da açıklama gelmedi. Trump’ın kendi partisinden güçlü bir ismin, Suriye’den çekilme kararına karşı çıkması ise Kongre’deki genel eğilimin ne yönde olduğunu gösteriyor.

    Pentagon’dan operasyona karşı açıklama

    Kongre’deki eğilimin belirginleşmesinin ardından Pentagon tarafından yapılan açıklamada, Türkiye’nin gerçekleştireceği olası bir operasyonun doğru bulunmayacağı açıklaması yapıldı. Pentagon Sözcüsü Hoffman, yaptığı yazılı açıklamada, “Savunma Bakanlığı, Başkan’ın da belirttiği üzere, Türkiye’nin kuzey Suriye’ye yönelik operasyonunu desteklemiyor. ABD Silahlı Kuvvetleri bunu desteklemiyor ve böyle bir operasyona müdahil olmayacaklar” değerlendirmesinde bulundu.

    İki ülke savunma yetkilileri arasındaki görüşmelerde bölgedeki güvenliğin koordinasyon ve iş birliği ile sağlanacağını ifade ettiklerini belirten Hoffman, şunları kaydetti:

    “Bakan (Mark) Esper ve Genelkurmay Başkanı (Orgeneral Mark) Milley, Türk mevkidaşlarına tek taraflı adımların Türkiye için risk teşkil edeceğini ifade ettiler. Başkan’ın da ifade ettiği üzere Türkiye diğer Avrupa ülkeleriyle birlikte ABD öncülüğündeki operasyonlarda ele geçirilen IŞİD savaşçılarından sorumlu olacaklar.”

    Hoffman, Türkiye’nin adımlarının “Türkiye, bölge ve ötesi için oluşturabileceği muhtemel istikrarsızlık konusunda” NATO ve diğer koalisyon ortakları ile çalışmaya devam edeceklerini bildirdi.

    Suriye hava sahası Türkiye’ye kapatıldı

    Öte yandan, ilerleyen saatlerde AA muhabirine açıklama yapan Pentagon Sözcüsü Yarbay Carla Gleason, “Türkiye, Birleşik Hava Operasyonu Merkezi tarafından Hava Görev Emri’nden çıkarıldı, Türkiye’ye keşif ve gözlem verilerinin sağlanması durduruldu” ifadelerini kullandı.

    “Bunun hava sahasını Türkiye’ye kapatmak anlamına gelip gelmediği”ne ilişkin soruya Gleason, “Teknik olarak bu anlama gelmese de bir hava unsuru Hava Görev Emri’nden çıkarıldığında söz konusu bölgede koordinasyonsuz uçması neredeyse imkansız hale geliyor” yanıtını verdi.

    CNN muhabiri Jennifer Hansler, ABD Dışişleri’nden üst düzey bir yetkilinin kendisine “Şu an Suriye’nin kuzeydoğusundaki hava sahasını kontrol ediyoruz. Türkiye’ye hava sahasını kapattık. Yakın gelecekte de bunu değiştirme niyetimiz yok” açıklamasını yaptığını ileri sürdü.

    ABD Savunma Bakanı attığı operasyon karşıtı tweeti sildi

    ABD Savunma Bakanı Mark Esper, Twitter üzerinden yaptığı “Bakanlık, Suriye’nin kuzeydoğusuna bir Türk operasyonunu onaylamıyor. Türkiye’ye, bölgeye ve ötesine olası eylemlerin istikrarsızlaştırıcı sonuçlarını hatırlatmak için diğer NATO müttefikleri ve koalisyon ortaklarımızla birlikte çalışacağız” şeklindeki paylaşımını sildi. Bakanlığın operasyon karşıtı açıklaması ise hala resmi sitede duruyor.

    Nikki Haley: Suriyeli Kürtleri desteklemeliyiz

    Şuan Güney Carolina valiliği görevini yapan ABD’nin eski BM Daimi Temsilcisi Nikki Haley, ABD Başkanı Trump’ın Suriye’nin kuzeydoğusundan asker çekme kararını sert bir dille eleştirdi.

    Haley, Twitter hesabından yaptığı açıklamada “Türkiye dostumuz değil” etiketini kullanarak, “Bize destek vermelerini bekliyorsak her zaman onları (Suriyeli Kürtler) desteklemeliyiz. Kürtler Suriye’de IŞİD’e karşı başarılı savaşımızda etkili oldu. Onları ölüme terk etmek büyük bir hata” ifadelerini kullandı.

    Trump çark etti: Türk ekonomisini yıkıp yok edeceğim

    ABD Kongresi’ndeki senatörler ve Pentagon’un eleştirilerinin ardından ABD Başkanı Donald Trump Twitter hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

     “Türkiye, benim büyük ve emsalsiz bilgeliğimle sınırları aşmak olarak değerlendirdiğim bir şey yaparsa, Türk ekonomisini yıkıp ve yok edeceğim (daha önce yaptım)” ifadelerini kullandı.

    Türkler, Avrupalılar ve diğerleriyle birlikte, yakalanan IŞİD savaşçılarına ve ailelerine göz kulak olmalılar. ABD, herhangi bir kişinin tahmin edebileceğinden çok daha fazlasını yaptı, IŞİD halifeliğinin yüzde 100’ünü ele geçirmek de buna dahil. Şimdi ABD’nin kendi topraklarını koruma zamanı. Şimdi bölgede diğerlerinin, ki bunların bazılarının refah seviyesi çok yüksek, topraklarını korumasının zamanı geldi. ABD ÇOK BÜYÜK!”

    “Kürtler ve Türkiye arasındaki savaşı geciktirmeye çalıştım”

    Trump, ABD’nin “IŞİD’i yüzde 100 yenilgiye uğrattığını” ancak özellikle Avrupa’dan gelen IŞİD militanlarını kıta ülkelerinin geri almak istemediğini kaydetti ve ülkesinin artık, ödediği yüksek bedele rağmen IŞİD militanlarını hapiste tutamayacağını vurguladı.

    ABD Başkanı, “Kürtler bizimle savaştı ama bunun için para ve ekipman desteği aldılar. Türkiye ile on yıllardır savaşıyorlar. Ben bu savaşı 3 yıl boyunca geciktirmeye çalıştım ama artık bizim için, çoğu aşiret mücadeleleri olan sonu gelmeyen saçma savaşlardan geri çekilme ve askerlerimizi eve getirmenin vakti geldi” dedi.

    Trump’ın iç siyaset manipülasyonu mu?

    Öte yandan Trump’ın “Askerleri evine getiren başkan” görüntüsüne bürünmesi, bu adımın bir iç siyaset hamlesi olduğu yorumlarını da beraberinde getiriyor. Kendisi hakkındaki azil soruşturması devam ederken ve partisi içinden de muhalif sesler yükselirken, Trump’ın ülkeyi ekonomik ve askeri açıdan bir yükten kurtarıyor olması iç siyasette elini güçlendirebilir. ABD, yıllardır müttefiki olarak gördüğü PYD’yi Rusya, Suriye, İran tarafına itmek pahasına bu operasyona izin mi verdi? Operasyonun sınırları hakkında Türkiye ile ne konuşuldu? bilinmiyor. Şu ana kadar elimizde net olan bilgi, bölgedeki IŞİD tutuklularının sorumluluğunun Türkiye’ye verilmiş olması. Bunun Türkiye açısından ne anlama geldiği ise önümüzdeki günlerde daha da belirgin bir hal alacak.